Bir asansörün aşırı yük kontrolünü sağlayan sistemin arkasındaki gizli güç, ağırlığı fiziksel olarak hisseden sensörlerdir. Sektörde bu sensörlere asansör yük hücresi veya yaygın İngilizce adıyla Load Cell denir. Aşırı yük kontrol cihazı ne kadar gelişmiş olursa olsun, yük hücresinden gelen verinin doğruluğu kadar hassas ölçüm yapabilir.
Asansörün mimari yapısına, askı tipine (1:1, 2:1 vb.) ve modernizasyon ya da yeni montaj olmasına göre kullanılan yük hücresi tipleri değişiklik gösterir. Bu yazımızda, asansör sektöründe kullanılan temel yük hücresi çeşitlerini, avantajlarını ve hangi projede hangisini seçmeniz gerektiğini inceleyeceğiz.
1. Kabin Altı Yük Hücreleri (Taban Sensörleri)
Kabin altı yük hücreleri, doğrudan asansör kabininin taban sacı ile taşıyıcı karkas (şase) arasına yerleştirilir. Genellikle kabin altındaki kauçuk izolasyon takozlarının hemen yanına veya yerine monte edilirler.
- Nasıl Çalışır?: Kabine giren yolcuların ağırlığı doğrudan tabana baskı uygular. Bu baskı, tabanın altındaki 2, 4 veya daha fazla sensör tarafından eşit olarak paylaşılır ve ölçülür.
- Avantajları: En doğru ve net ağırlık ölçümünü bu sistem yapar. Halatların esnemesinden veya sürtünmelerden etkilenmez. Sıfırlaması (tare) son derece kararlıdır.
- Dezavantajları: Mevcut ve çalışan bir asansöre sonradan takılması zordur; çünkü kabinin karkastan ayrılmasını veya havaya kaldırılmasını gerektirir. Yeni montaj projeleri için idealdir.
2. Halat Tipi Yük Hücreleri
Özellikle modernizasyon (revizyon) projelerinin ve hızlı montajın vazgeçilmezi olan halat tipi yük hücreleri, asansörün taşıyıcı çelik halatlarının üzerine kilitlenerek monte edilir.
- Nasıl Çalışır?: Kabine yük bindikçe halatlardaki gerilim (tansiyon) artar. Halat tipi sensör, bu gerilimi ve halatın mikro düzeydeki düzleşme eğilimini ölçerek ağırlığı hesaplar.
- Avantajları: Montajı inanılmaz derecede kolay ve hızlıdır. Kabini yerinden oynatmadan, sadece birkaç cıvatayı sıkarak dakikalar içinde kurulabilir. Eski asansörleri aşırı yük sistemine kavuşturmak için en ekonomik yöntemdir.
- Dezavantajları: Halatların zamanla esnemesi, yağlanması veya kasnak üzerindeki hareketleri nedeniyle milimetrik sapmalar yaşayabilir. Bu yüzden çok yüksek katlı ve aşırı hassasiyet isteyen gökdelen asansörlerinde ilk tercih olmayabilir.
3. Şase ve Makine Altı Yük Hücreleri
Bu sensörler, asansör motorunun veya makine şasesinin tam altına yerleştirilir. Genellikle hidrolik asansörlerde veya makine dairesiz (MRL) sistemlerde kuyu üstündeki sabit karkas noktalarına uygulanır.
- Nasıl Çalışır?: Tüm asansör sisteminin (kabin + halatlar + yolcular) toplam ağırlığını makine şasesi üzerinden bütünsel olarak ölçer.
- Avantajları: Kabin veya halat mekanizmasıyla hiçbir fiziksel teması yoktur. Mekanik olarak çok uzun ömürlüdür ve dış etkenlerden en az etkilenen yük hücresi tipidir.
- Dezavantajları: Sistemin kendi ağırlığı (ölü yük) çok yüksek olduğu için, yolcuların getirdiği küçük ağırlık değişimlerini algılayabilmek adına çok yüksek çözünürlüklü ve kaliteli sensörler kullanılmasını gerektirir.
Tüm Sensör Tipleriyle Kusursuz Uyum: Liftkeys Atlas
Farklı projeler, farklı sensör topolojilerini zorunlu kılabilir. Bir asansör firması olarak her proje için ayrı bir kontrol cihazı aramak hem maliyetli hem de operasyonel olarak yorucudur.
Liftkeys olarak geliştirdiğimiz Atlas Aşırı Yük Sistemi, üniversal yapısı sayesinde kabin altı, halat tipi ve şase tipi asansör yük hücresi modellerinin tamamıyla %100 uyumlu çalışacak akıllı bir mikroişlemci mimarisine sahiptir. Atlas'ın gelişmiş dijital filtreleme ve akıllı kalibrasyon yazılımı, seçtiğiniz yük hücresi tipi hangisi olursa olsun, sahada yaşanabilecek tüm ölçüm sapmalarını ve parazitleri sıfıra indirerek her zaman en doğru kilogram bilgisini panoya iletir.
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
- Halat tipi yük hücresi kaç adet halata takılmalıdır?
Asansörün askı tipine ve yük dağılımına göre değişir. Genellikle tüm halatların ortak gerilimini ölçen tek bir blok sensör (halat grubu sensörü) kullanılabileceği gibi, her halat için ayrı ayrı takılan kombine sensörler de mevcuttur.
- Yük hücrelerinin (Load Cell) ömrü ne kadardır?
Kaliteli yük hücreleri, aşırı darbe veya yüksek voltaj şokuna maruz kalmadıkları sürece asansörün ömrü kadar (10-15 yıl) sorunsuz çalışabilir. Ancak zamanla kalibrasyon ayarlarının yılda bir kez kontrol edilmesi önerilir.
- Yanlış yük hücresi seçimi denetimlerde sorun yaratır mı?
Doğrudan sensörün tipi denetimde elenme sebebi değildir. Önemli olan, seçilen sensörün kabindeki aşırı yükü (kapasitenin %10 üzerindeki ağırlığı) kumanda panosuna doğru zamanda ve hatasız iletip iletmediğidir. Testi başarıyla geçen her yük hücresi yeşil etiket alabilir.
